valkuilen

Huisartsenpraktijk Loksbergen start - topics - tools - diëten - folders - beelden - links

 

De reddingsdriehoek

De boodschap van het slachtoffer is: ‘Help me, ik ben onkundig en hulpeloos, en zelf niet in staat mijn probleem op te lossen’. De boodschap van de redder is: ‘Ik weet wat goed voor u is, ik zal u helpen; luister naar mij.’

Veel mensen met een persoonlijkheidsstoornis laten zich echter niet redden. Door zich niet te laten redden bewijzen ze als het ware dat de door hen aanvankelijk zo competent geachte hulpverlener ook incompetent is. Vaak schiet de hulpverlener dan in de rol van de achtervolger: ‘Je doet het niet goed; je luistert ook niet naar mij! Zie je wel dat ik gelijk had!’ Men kan de reddingsdriehoek vermijden door niet in de helpersrol te stappen.

De reddingsdriehoek veroorzaakt veel iatrogene schade. Het is zelfs zo dat veel van de problematiek van mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis juist veroorzaakt wordt door toedoen van hulpverleners. Hij stelt dat de gepresenteerde klacht niet voortkomt uit de innerlijke realiteit van de patiënt maar zich ontwikkelt binnen de arts-patiëntrelatie. Het gaat er de patiënt niet om dat de huisarts reageert op de boodschap. De inhoud van de boodschap geeft weer hoe de patiënt de relatie tot de huisarts op dat moment ziet. Dus: ‘Dokter, u moet nu tijd voor mij vrij maken; anders gaat het mis met mij’ betekent niet: ‘Ik wil u per se spreken en u bent er verantwoordelijk voor als ik mezelf iets aandoe’. Het betekent eerder: ‘Ik voel mij machteloos en wanhopig en bang; ik wil contact met iemand, want ik ben zelf niet in staat iets te doen aan mijn gevoelens’.

Etiketten plakken

‘Oh, dat is typisch een borderliner,’ roept de dokter op de huisartsenpost als hij een patiënt moet terugbellen die pillen eist. Hij start het gesprek met de hakken in het zand: ‘Ik zal wel eens even laten zien hoe je dat aanpakt.’ Stel dat deze dokter gelijk heeft – die kans is vrij klein - dan doet hij precies wat de patiënt aan de andere zijde van de telefoon oproept. ‘Ik ben incompetent en u bent ook incompetent; ik voel me afgewezen en u wijst me af.’ Met het etiket doen we net of de patiënt het er om doet: we sluiten ons af voor de lijdenslast die de patiënt ondervindt en laten ons verleiden tot het gedrag dat de patiënt oproept.

Actiebereidheid, helpen

‘De pijn in mijn rug is vreselijk’ zegt mevrouw De Vries, die inmiddels de orthopedisch chirurg, de neuroloog, de reumatoloog, diverse fysiotherapeuten en alle NSAID’s gepasseerd is. ‘Ik red het niet meer en ik moet dit weekend de verjaardag van mijn zoon verzorgen, weet u echt geen oplossing?’ Waarom de huisarts zuchtend van vertwijfeling diazepam 5 mg 3 dd voorschrijft in plaats van eerlijk te bekennen ‘Ik weet het niet’. Zoals beschreven in de reddingsdriehoek leidt ‘redden’ vaak tot ‘verzuipen’

Geïmponeerd raken

‘Ik heb vannacht een uur op het viaduct gestaan; ik moet opgenomen worden, het gaat zo niet langer.’ Natuurlijk is er soms reëel suïcidegevaar bij mensen met een persoonlijkheidsstoornis. Een situatie als de bovenstaande vraagt echter nadere analyse. ‘Dat was gisteravond, hoe is het nu? Je hebt uiteindelijk besloten weer naar huis te gaan; hoe kwam dat?’

Machtsstrijd

Patiënten die met zijn knie absoluut naar de universitaire kliniek wil, roepen vaak op tot een machtsstrijd: ‘Ik zal eens laten zien wie er de baas is’ of: ‘Ben jij nu de dokter of ik?’ Bij mensen met een persoonlijkheidsstoornis zul je echter niet gemakkelijk ‘winnen’.

Spelletjes spelen

Door het aandragen van oplossingen die de patiënt vervolgens afwijst, wordt het beeld van de patiënt dat de hulpverlener incompetent is verder bevestigd.

 

 

webdesign dr Vanschoenbeek Jan