beschrijving

Huisartsenpraktijk Loksbergen start - topics - tools - diëten - folders - beelden - links

 

persoonlijkheidsstoornissen - cluster B - narcistische persoonlijkheidsstoornis - beschrijving

De narcistische mens is overtuigd van zijn bijzonderheid en uniekheid en ziet de ander als inferieur en als bewonderaar. Op grond daarvan meent hij recht te hebben op bewondering en een speciale behandeling. Daartoe gaat hij in het contact voortdurend de competitie aan en zoekt hij bevestiging van zijn superoriteit, waarbij eigen tekorten moeilijk onder ogen gezien kunnen worden. Afhankelijk van de mate van erkenning van zijn superioriteit reageert hij met trots, jaloezie of woede.

 

Narcisme is een term die vaak gebruikt wordt. Er wordt een bepaalde mate van zelfwaardering of zelfliefde mee aangeduid. Er bestaat gezond narcisme en ongezond narcisme. Het punt op het continuüm waar gezonde zelfliefde overgaat in ongezonde zelfliefde is moeilijk aan te duiden en is ook afhankelijk van de situatie en de levensfase.

 

Volgens de beschrijving in de DSM IV is er bij de narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS) sprake van een patroon van zichzelf geweldig vinden, grootheidsfantasieën, de noodzaak om bewonderd te worden en een gebrek aan inlevingsvermogen in anderen. Dat begint in de adolescentie en persisteert in de volwassenheid.

 

Deze criteria lijken echter maar een kant van de NPS te beschrijven, een soort uiterste. Dit type wordt ook wel de 'openlijke narcist' genoemd. Deze is zich weinig bewust van de impact van zijn gedrag of houding op andere mensen en ongevoelig voor kritiek. Het andere uiterste is de zogenaamde 'sensitieve of geremde narcist'. Hierbij is de aandacht voortdurend gericht op anderen en wil men uit alle macht kritiek voorkomen. Dit zijn vaak verlegen mensen die snel gekwetst zijn of zich snel schamen. Wat ze gemeen hebben is de grote moeite met zelfwaardering. Echter beiden gaan hier anders mee om. De 'onbewuste narcist' zal proberen anderen te imponeren en beschermt zichzelf tegen kritiek van anderen door de mening van anderen niet belangrijk te vinden. De 'sensitieve narcist' zal kwetsbare situaties uit de weg gaan en kijkt voortdurend naar anderen hoe die zich gedragen.

 

De meeste cliënten met een NPS zitten ergens in het continuüm tussen deze uiterste typen. Vaak zullen zij ook sociaal veel makkelijker zijn dan hierboven (en in de criteria) geschetst wordt. Zij kunnen veel persoonlijke charme bezitten. Een laag of sterk wisselend zelfgevoel vormt de kern van hun problemen (en de lijdensdruk). Veel van hun acties en prestaties zijn erop gericht om dit niet te voelen. Daarnaast hebben zij grote moeite om een goede relatie te onderhouden. Relaties worden meestal na korte tijd beëindigd als de partner meer eigen wensen en behoeften kenbaar maakt en eisen gaat stellen.

 

webdesign dr Vanschoenbeek Jan